Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 27 mei 2012

Doorn in het hart (2008), documentaire van George Schouten


Nico Tydeman over leven en dood.

Nico Tydeman loopt over het strand bij Bloemendaal, een mooie omgeving om de gedachten vrij te laten. Zijn woorden worden onder andere omgegeven door klankschalen en geven die nog meer gewicht. Nico denkt in een duinpan na over de vraag wat hem diep gelukkig maakt. ‘Als ik iets lees,’ antwoordt hij tenslotte, ‘wat me raakt. Mystici spreken vanuit hun ontroering. Daardoor gaat er iets open wat te groot is voor woorden.’

‘Als je niet vaak aan de dood denkt zul je het op de Zen-weg niet ver brengen,’ zei een Zenmeester. De Boeddha zocht een oplossing voor het probleem van leven en dood. Hij zocht het doodloze, wat niet aangetast kan worden door de dood. De dood maakt het leven tot een ernstig probleem. Zij veroorzaakt gehechtheid aan het leven. De Boeddha onderwees zijn volgelingen in de aanvaarding en de erkenning van de sterfelijkheid.

Het is een hele klus onze gehechtheid aan het leven los te laten. Zen is een middel daartoe, wel een moeilijke weg, die veel geduld vereist. Een Zenleraar weet ook niet precies waar het allemaal heen gaat. Hij duwt, trekt, stuwt de leerling. Nico bedoelt ongetwijfeld zichzelf.

Tydeman werd geïnspireerd door de Spaanse mysticus Johannes van het Kruis, een zestiende eeuwse monnik met een groot Godsverlangen. God was voor hem de naam voor iets in de menselijke ziel, waarnaar hij op zoek was. Zijn verlangen daarnaar werd steeds groter, maar het object van zijn verlangen was niet te bereiken. Van het Kruis stelde zich dat verlangen voor als een nacht die steeds duisterder werd. Fundamentele onwetendheid werd voor hem een richtsnoer.

Tydeman wijst erop dat er voor het kennen van de werkelijkheid geen fundament bestaat. We doen alsof dat wel zo is, in plaats van het mysterie te aanvaarden. Op de eerste plaats is ontvankelijkheid nodig voor het wonder van het leven, met alle rampen die er ook in plaatsvinden. De helderheid van het niet-weten is bevrijdend, het niet weten wat sterfelijkheid is. Alleen aandacht blijft dan over. Alleen maar kijken maar wat is. En dat kan heel goed in de duinen.

Een tweede inspiratiebron vormde de joodse filosoof Levinas. Niet doden was zijn belangrijkste principe. In de ontmoeting met de ander, in de confrontatie met diens gelaat, klinkt een roep die het eigen ik wegblaast. Dat is te vergelijken met de Boeddha die sprak over de doorn in het hart, die de mens onrustig maakt. Daarmee doelde hij op het bezitsgevoel over lichaam en geest.

Je hoeft tijdens meditatie niet van je gedachten af, zegt Tydeman. Je mag er zijn met alles wat je bent. Het is goed om met jezelf te kunnen zijn. In de aanvaarding daarvan schuilt troost. Het belang van de twijfel bestaat erin om te gaan onderzoeken. Kleine twijfel is kleine verlichting, grote twijfel grote verlichting. 

Op de vraag naar zijn nieuwe inzichten antwoordt Tydeman dat er steeds meer verwondering is, dat het niet weten groeit. Hij haalt een koan aan over een Chinees die rond het jaar duizend leefde en zichzelf elke ochtend de vraag stelde of hij wakker was. Laat je door niemand besodemieteren, zo sprak de man zichzelf toe. Het doet denken aan de ontwaakte staat van de Boeddha, een wakker worden uit de sluimer van het leven.

Tot zover de documentaire, die me weer deed denken aan de volgende woorden:

Om te geraken tot het smaken van alles –
Heb smaak in niets.
Om te geraken tot het weten van alles –
Wil niets weten.
Om te geraken tot het bezit van alles –
Wil niets bezitten.
Om te geraken tot alles –
Wees niets.

Aldus Johannes van het Kruis over het begin van de bestijging van de berg Carmel, de mystieke weg, zoals hij zich die voorstelde. Hier meer daarover.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen