Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 10 oktober 2014

Kinderen van het succes (2014), documentaire van Leo Wentink en drie andere regisseurs



Boeiende denkbeelden van jonge filosofen

In de modern vormgegeven documentaire Kinderen van het succes, gemaakt door de regisseurs Leo Wentink, Niels van Coevorden, Stephane Kaas en Menno Otten, komen drie (aanstaande) filosofen aan het woord. Dat zijn achtereenvolgens Haroon Sheikh, Arjen Kleinherenbrink en Naomi Jacobs. Hoewel hun ideeën zeer verschillend zijn, kaarten ze alle drie een belangrijk onderwerp aan. Hun bijdragen worden kort becommentarieerd door Rozemund Uljée, die met haar doctorsgraad in de filosofie bezig is.

Uljée begint. Ze gaat meteen in op de verwachting van de kijker die meent dat hij een beeld krijgt van de jongste generatie, opgegroeid in een periode van welvaart en vrijheid. Wat vermag die? Kunnen wij tegenwoordig zelf de wereld beheersen?

Sheikh is hoofd van een researchafdeling van een investeringsmaatschappij en doet aan martiale sport (zie foto). De daarbij horende bewegingen houden hem in vorm. Hij ziet een vergelijking met de samenleving die in vorm blijft door met moderniteit om te gaan. De nieuwe technologie maakt ons tot magiërs, al is er de schaduw van Frankenstein die ons van ons mens-zijn kan beroven.
Sheikh verbleef een nacht in de woestijn. De sterrenhemel hypnotiseerde en beklemde hem tegelijkertijd, net als de kapitalistische wereld, die ook desoriëntatie bewerkstelligt. Dit leidt tot een tegenkracht in de vorm van het teruggrijpen naar oude tradities, zoals in China naar het confucianisme. Dat kan de moderne wereld bezielen en een vonk laten overspringen tussen lokale gemeenschap en moderniteit. In Nederland zien we de verwarring in de discussie over Zwarte Piet. Twee tegenovergestelde kampen bestrijden elkaar. Hierdoor is de samenleving niet in vorm. Men zoekt een uitweg onder andere in coöperaties die voor nieuwe vitaliteit kunnen zorgen.

Kleinherenbrink geeft college in een lege zaal over onze vrees om niet door anderen te worden gezien en daardoor ook niet te bestaan. Dat heeft alles te maken met het feit dat de mens in de moderne maatschappij zelf koopwaar is geworden. Het gaat niet meer om de eigen vaardigheid maar om de waardering die anderen aan onze prestatie geven. Ons succes wordt bepaald door wat anderen daarover zeggen. Daarom maken we graag een selfie van onszelf tegen een interessante achtergrond. Dit product denken is al ver doorgedrongen in ons leven met als gevolg dat het onderscheid tussen echt en onecht vervaagd is. Politici zitten vast in het pluche en vragen zich alleen af wat ze moeten zeggen om daar te kunnen blijven zitten. Omdat iedereen voortdurend wordt afgeleid, komen we niet verder op het gebied van duurzaamheid. Het gaat erom het defaitisme te doorbreken.   

Jacobs spreekt een groepje collega studenten toe. Ze vindt dat filosofie minder analytisch moet zijn maar meer moet zoeken naar een levenshouding. Ze ging te rade bij de filosoof Kierkegaard die schreef over angst en haar hielp om zich niet te verliezen in haar keuzevrijheid. Achter de verschillende soorten van vrees staat volgens Kierkegaard angst voor de vrijheid, die fantastisch maar ook duizelingwekkend is.
Jacobs verstaat zich hierover met haar moeder tijdens het aardappelen schillen en het snijden van bonen en met twee collega’s. Een oplossing voor het probleem ligt volgens Jacobs in het leven in het moment. Hierdoor weet men ziel en lichaam, tijd en tijdeloosheid met elkaar te verbinden. Een recept hiervoor is er niet, maar het is belangrijk om de eigen valkuilen en overlevingsmechanismen te herkennen. Niet durven is jezelf verliezen. Als je samenvalt met jezelf is men op de goede weg. Dit is niet te forceren. Belangrijk is vertrouwen en overgave. 

Uljée sluit af met het aloude idee dat denken uiteindelijk steeds weer opnieuw beginnen is en dat het gaat om verwondering. Anders dan verwacht ging het niet zozeer om de nieuwe generatie als geheel, maar om enkele representanten daarvan. In ieder geval toont de filosofie zich springlevend met deze boeiende denkbeelden van jonge filosofen.
     
Hier een korte impressie van de tour die Kinderen van het succes in de afgelopen maand mei door het land maakte.   


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen