Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 26 oktober 2014

Russian libertine – Victor Erofeyev (2012), documentaire van Ari Matikainen



Moderne Russische schrijver analyseert de toestand van zijn land

Victor Erofeyev (1947) is Ruslands meest vertaalde schrijver. Hij behoorde vroeger tot de dissidenten en is tegenwoordig ook politiek actief via een radioprogramma. In het begin van de documentaire Russian libertine zegt hij de meest vrije man in Rusland is, maar dat is geen persoonlijke prestatie is, eerder iets ridicuuls. Rusland is ziek, stelt hij, hetgeen geïllustreerd wordt door beelden van de snelle ontwikkeling naar westerse luxe in de jaren negentig. Desondanks kan men ook van een ziek land houden. Dit blijkt uit een discussie die de schrijver op de televisie voert met een man die het niet kan hebben dat een ander kritiek op zijn land heeft. Zelf vindt hij de gepolariseerde meningen in de extreem verdeelde samenleving boeiend. Hij erkent dat dit eerder voor een schrijver dan voor een lezer geldt.

Zijn broer zegt dat de haatgevoelens te maken hebben met de onafhankelijkheid van Victor. In zijn radioprogramma riep hij op tot protest tegen de vele zwaailichten die in Moskou op de weg te zien zijn en die vaak oneigenlijk gebruikt worden, zoals door ambtenaren die snel aan de barbecue in hun datsja willen. Hij belt in het programma met een verkeerskundige die vindt dat de wet veranderd moet worden en dat ambtenaren niet een treetje hoger moeten staan.

In twintig jaar is er veel veranderd in Rusland. Er kwam een markteconomie met Poetin als kat in de zak. Die kreeg steun omdat hij de mensen een privéleven gaf, in ruil voor het feit dat ze hem en zijn politiek met rust zouden laten. Volgens Erofeyev leidt deze constructie tot een zelfgenoegzaam burgerbestaan met de nodige comfort en stabiliteit, terwijl oligarchen de dienst uitmaken en paradoxaal genoeg de vrijheid verdedigen, al kwam Chodorovsky in de gevangenis. Niet de vrijheid maar de onderontwikkeling is het grootste probleem in Rusland, stelt Erofeyev. Rusland trekt de ramen naar de wereld dicht om zichzelf te beschermen. Dit kan rampzalig uitpakken als de nationalisten de macht krijgen.

Erofeyev groeide op in de Stalin tijd, met zijn hemd aan, zoals dat genoemd werd als men voor het geluk geboren was, hoewel zijn moeder dacht dat dit een vergissing was. Ze wilde haar zoon graag literatuur bijbrengen, maar Victor wilde niet lezen. Zijn ouders waren beiden diplomaten en woonden in de jaren vijftig in Parijs. Daarna vertrokken ze naar Afrika. Vervolgens kreeg zijn vader vijf jaar een functie bij Unesco. Hij voelde zich eerder een internationaal dan een Russisch ambtenaar. Erofeyev richtte eind jaren zeventig het kritische tijdschrift Metropool op, hetgeen zijn vader een hoge functie in de USSR kostte. Het voelt voor hem nog steeds als vadermoord, al heeft zijn vader hem wel vergeven. Dat neemt niet weg dat hij nog steeds bedroefd is dat de band met zijn vader die zo trots op zijn zoon was, schade opliep.    

Rusland is na het communisme het zelfvertrouwen kwijt geraakt, zegt Erofeyev. De Russische ziel zoekt tastend naar een nieuwe toekomst, maar het is nog steeds de onderdanige boerenmentaliteit die overheerst en die zich graag laten overheersen door een autoritair leider, of die nou Poetin heet of Stalin. Het mag niet publiekelijk gezegd worden dat de laatste het land ten gronde richtte. Tijdens een lezing in het buitenland waarschuwt Erofeyev voor de toenemende intimidatie van extreem rechts. Moordenaars lopen vrij rond en het recht van de sterkste geldt. Voordat Medvedev aan de leiding kwam, kregen de nationalisten al veel steun van de overheid. Tachtig procent van de bevolking denkt minder liberaal dan Verenigd Rusland. Wie zich niet kan aanpassen aan de markteconomie, sluit zich aan bij de nationalisten. Het is dat die nog geen sterke leider hebben, maar ze kunnen wel een dominante kracht worden. Erofeyev ziet Poetin zelfs als een schild voor verdere polarisering. Hij pleit niet voor een revolutie want die eindigt weer in een bloedbad. Eerder denkt hij dat acties zoals die tegen de zwaailichten effect kunnen hebben. De creativiteit van zijn jonge dochter Maya ziet hij als een bron van hoop voor een nieuw Rusland. Inmiddels zijn we twee jaar verder, heeft Poetin met harde hand demonstraties onmogelijk gemaakt en is hij richting het nationalisme opgeschoven. Wat de toekomst mag brengen, is zeer onduidelijk.

Hier de site van het Movies that matter festival met daarop meer informatie en de trailer.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen