Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 12 maart 2015

Chernobyl 4 ever (2011), documentaire van Alain de Halleux



Horror rond de ontplofte reactor

De Belg Alain de Halleux is een nucleair chemicus en weet veel van kernenergie. Daarmee is hij de aangewezen persoon om documentaires te maken over recente kernrampen. Op het moment dat Chernobyl 4 ever uitkwam, voltrok zich de ramp in Fukushima. Twee jaar later maakte De Halleux de documentaire Welcome to Fukushima. Beide films wijzen op het gevaar van het gebruik van kernenergie. Na het bekijken ervan bedenkt men zich wel twee keer om nieuwe kernreactoren te bouwen.

Chernobyl 4 ever gaat over de kernramp op 26 april 1989 in de plaats Tsjernobil in Oekraïne, toen nog deel van de Sovjet-Unie. Een generatie later keert De Halleux terug naar de plek om de schade op te nemen. Over het algemeen is de onrust onder de bevolking klein. Men leeft in armoede en heeft wel iets anders aan het hoofd. Een videogame gebruikt de ramp voor een spelletje S.t.a.l.k.e.r, waarin de held de radioactiviteit overwint. Een punkband uit Kiev doet het anders en probeert de herinnering levend te houden. De zanger zegt dat alle informatie van de regering gekleurd is. De bandleden, waaronder een jonge vrouw die de status ‘kind van Tsjernobil’ kreeg, gaan in een busje zelf op onderzoek uit. Ze dragen beschermende kleding en verbazen zich over de aanblik van de reactor die ze vaak op televisie zagen, maar nu in het echt.  

De zanger vertelt over de bouw van een nieuwe sarcofaag om de ontplofte reactor. Een hoge schoorsteen moet daarvoor wijken, maar dat houdt wel een risico in dat men liever niet neemt. Als splijtstof vrij komt kan een groot gebied vervuild worden. De groep loopt langs de oude sarcofaag. Een jonge vrouw, die zelf de reactor nog in de actieve tijd zag, denkt dat haar vader die meehielp het omhulsel te maken, zich niet echt bewust was van de gezondheidsrisico’s. Een depot waar de splijtstof in moet worden opgeslagen is nooit in gebruik genomen, omdat technische problemen niet zijn opgelost.

Er is alleen in de maand april aandacht voor Chernobyl, zegt een jonge journaliste. Haar vader is een arts die vertelt dat er nazorg nodig is voor twee miljoen mensen, maar dat die na twintig jaar is stopgezet. Samen met zijn dochter bezoekt hij een ziekenhuis waar patiënten liggen met misvormingen en chronische aandoeningen, vaak meerdere tegelijk. De levensverwachting loopt inmiddels terug naar gemiddeld 55 jaar.

Een geschiedkundige doet onderzoek naar de ramp. Ze zegt dat de bevolking de Russische overheid wantrouwde na de ramp en dat dit leidde tot een onafhankelijk Oekraïne. Tijdens de verkiezingen was de kernramp geen onderwerp van debat. De G8 betaalde grif mee om de gevolgen van de ramp beperkt te houden en een nieuwe sarcofaag te bekostigen. Mensen mogen namelijk niet bang worden van kernenergie. Een verantwoording van de uitgaven is nauwelijks gegeven. De kosten van het onderhoud zijn zelfs niet becijferd. De politieke wens is niet aanwezig om de problemen op te lossen. Daarvoor wisselen personen en structuren elkaar te snel af. Zelf gaat ze ook snel met pensioen. Ze vraagt zich af wie haar werk zal overnemen.  

Werknemer Novikov zegt dat van bescherming geen sprake was. De problemen zijn niet eens goed in kaart gebracht zijn. Er is nog geen techniek om de oude sarcofaag te verwijderen. De aanwezige splijtstof kan nog steeds ongecontroleerde kernreacties veroorzaken. Oude splijtstof zal zich verspreiden in de vorm van alfastraling. Daar helpt geen nieuwe sarcofaag aan. Heel veel kernafval ligt in de open lucht. Als het de Dnjerp in stroomt wordt het drinkwater in heel Oekraïne verontreinigd. Hij wijst op het gevaar dat men de ramp vergeet en gewoon door gaat op de oude voet. Oekraïne wil graag de nieuwe reactoren opstarten om stroom te leveren aan het Westen waar men huiverig wordt voor deze manier van energie opwekken.  

De gamefiguur Stalker overwint alle problemen en komt terecht in een groene wereld met gras en vlinders. In werkelijkheid zal het nog eeuwen duren voordat deze toestand bereikt is. Het groene gras in de zone rond Tsjernobil lijkt mooi maar is vervuild met plutonium.  

De onthutsende documentaire wisselt beelden van de videogame, het bezoek van de punkband, archiefbeelden van de ramp en een film gemaakt in 1989 af met gesprekken met betrokkenen en deskundigen.

Hier de trailer, hier meer over de uitzending op VPRO Buitenland, hier mijn verslag van de documentaire van De Halleux over Fukushima.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen