Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 5 maart 2015

Coen Simon over Filosoferen is makkelijker als je denkt, Letteren&cetera, 21 februari 2015



Handvatten om dogma vrij door het leven gaan

Filosoof Coen Simon (1972) is een veelschrijver, die in kranten en tijdschriften publiceert en al heel wat boeken op zijn naam heeft staan. In zijn laatste boek met de dubbelzinnige titel Filosoferen is makkelijker als je denkt, een bundeling van columns in het dagblad Trouw, geeft hij handvatten om dogma vrij door het leven te gaan. Kenneth van Zijl voelt hem hierover aan de tand in de sfeervolle bibliotheek van het Nederlandse Letterenfonds in Amsterdam.

Van Zijl lokt Simon meteen uit de tent met de vraag wat er mis is met dogma’s, maar Simon antwoordt rustig dat er niets mis mee is, zolang we er niet achteraan lopen. Hij noemt als voorbeeld het begrip YOLO, dat staat voor you only live once. Aanhangers van dit concept denken dat men verplicht is om te genieten, terwijl voor genot verlangen nodig is, iets wat ontbreekt aan je leven, dat alleen als een verrassing naar je toe kan komen en waar je niet achter aan kunt lopen.

Van Zijl heeft nog zo’n slogan in zijn hoofd: willen is kunnen. Dit is volgens Simon ook een verblindend domme redenering, die simpel te weerleggen is. Hij hoeft maar te denken aan Hans Klok, die van alles kan wat hijzelf nooit zou kunnen, al zou hij het willen.
Dit soort dogma’s heeft een historische achtergrond, zegt Simon. In een wereld die geseculariseerd is en men geen steun meer heeft van morele instanties moet men op zichzelf afgaan en daarbij meent men dat dit soort dogma’s helpen. Dat een dogma niet de werkelijkheid is, zien we bij het kijkcijfer- en doelgroepenonderzoek. Hierdoor worden mensen in hokjes geplaatst waarin ze niet thuishoren. Een Amerikaans onderzoek naar het soort schilderijen dat men graag in musea zou willen zien, toonde aan dat men daarmee niet verder komt en zeker niet de schilderijen ziet die men graag wil zien.

Van Zijl vraagt naar de rol van de filosoof in de moderne maatschappij.
Volgens Simon is de filosoof geen dominee, maar leert die de burger nadenken over de aloude vraag naar de zin van het bestaan. Omdat het genot ons steeds door de vingers glipt, is het nodig om mondig te worden. Kant riep daar al toe op. Toen was dat belangrijk om kerkelijke dogma’s te ontkrachten, tegenwoordig om het wetenschappelijke gehalte van ons denken te ontsluieren. Onze ervaring is verwetenschappelijkt. Iedereen moet tegenwoordig een mening hebben en daarom bauwt men de wetenschap na. Dit is de paradox van de Verlichting, zegt Simon.

Van Zijl brengt in dat het ook geruststellend is om zich daar achter te verschuilen. De maatschappij is al ingewikkeld genoeg.
Simon stelt daarentegen dat wij gedwongen worden om zelf na te denken. Iedereen heeft dat filosofische verlangen.

Van Zijl haalt een voorbeeld uit het boek aan waarin Simon een ruzie tussen zijn knikkerende kinderen probeert te beslechten.
Simon zegt dat zoiets tegenwoordig gemakkelijk kan worden opgelost door ieder zijn eigen knikkers te geven, maar dat door zo’n dogma het verdelingsprobleem niet aan de orde komt. Het gaat erom niet meteen een standpunt in te nemen, maar aandacht aan het probleem te geven en het te doordenken, waarbij de traditie niet overboord gegooid wordt, want dat zou kunnen betekenen dat we tenslotte alle tradities moeten verwerpen. Door het uitspreken van gedachten leren we aanspraak te maken op de waarheid die geen rekensom is maar altijd weer anders. Hetzelfde geldt voor de Zwarte Piet discussie. Een ander kleurtje is niet de oplossing. Zijn vrouw loste het overigens het probleem van de knikkers op omdat hijzelf weg moest.   


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen