Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 15 maart 2015

Recensie: De Wereldziel (2012), Frédéric Lenoir



Ruiten sneuvelen in brave spirituele roman

Het is een aardig idee om zeven verschillende vertegenwoordigers van de wereldgodsdiensten samen te brengen in een afgelegen Tibetaans klooster, hen te laten reflecteren over de crisis in de huidige wereld en een oplossing daarvoor te bedenken. Het is nog aardiger dat om ze een oplossing willen meegeven aan twee jongelingen, die ook in het klooster daar aanwezig zijn: de jonge Tenzin die de incarnatie is van de spiritueel leider Tonken en daardoor hoofd van het klooster en daarnaast Natima die met haar moeder Gabrielle uit Nederland gekomen is. De laatste neemt als filosofe aan de besprekingen deel. In de praktijk echter sneuvelen de ruiten bij gebrek aan begeestering in het raamwerk van deze lieve en brave spirituele roman.

Lenoir heeft veel verhalen in zijn roman opgenomen. In zijn Dankwoord zegt hij dat het merendeel ervan mondeling overgeleverd zijn. Daardoor zijn verschillende versies ontstaan, die elk een bepaalde religieuze kleur gekregen hebben. Lenoir heeft ervoor gekozen de verhalen te ontdoen van hun culturele connotaties. Dat geldt ook voor het onderwerp van de beschouwingen. De wereldziel is de neutrale benaming, die staat voor de God van de christenen, de Boeddhanatuur van de boeddhisten of Allah van de moslims.

Fraai is de parabel in het begin van de roman waarin een beeld van een olifant, zijnde deze wereldziel, geschetst wordt. Een koning vraagt een aantal blinde inwoners een olifant aan te raken en wil daarna weten wat men gevoeld heeft. Omdat iedereen een ander deel van het beest heeft aangeraakt, bestaat de olifant voor de een uit een slurf, voor een ander uit een slagtand, voor een derde uit een oor. Zo is het ook met de godsdiensten. Niemand kan aanspraak maken op de waarheid. Iedere religie kent een stukje ervan. Samen moeten de wijzen een heel eind kunnen komen.

De beschouwingen van de zeven geleerden worden in het tweede deel samengevat onder De zeven sleutels van de wijsheid. De dagelijkse lessen gaan respectievelijk over de betekenis van het leven, lichaam en de ziel, de ware vrijheid, de liefde, het doen van het goede en het vermijden van het slechte, de kunst van het leven en tenslotte het aanvaarden van het leven. Deze opsomming geeft al een beetje aan met wat voor saaie leesstof de lezer te maken krijgt. De wijzen geven allemaal anoniem hun visie over deze onderwerpen, maar het heeft kraak noch smaak. De twee jongeren luisteren dan ook zonder veel enthousiasme. Na de vierde les zijn ze niet meer overtuigd van hun edele bestemming. Tenzin zegt tegen Natima dat hij op tweejarige leeftijd bij zijn moeder werd weggehaald en heel wat affectie heeft gemist. ‘Soms heb ook ik zin om meer lol te maken, te voetballen of gitaar te spelen zoals de jongens van mijn leeftijd.’ Hij is verrukt dat hij bij het afscheid een beschaafd kusje van Natima krijgt, maar het zou opwindender zijn als ze de amoureuze gevoelens die ze voor elkaar voelen ook zouden praktiseren.

De taal helpt ook niet mee om de vonk te laten overslaan. Die is nogal belegen, zoals blijkt uit een uitspraak van een wijze over de liefde: ‘Door al deze vormen van liefde kan ons hart worden verblijd, het kan zwellen en trillen.’

De onbekende ramp die op handen is zou spanning moeten wekken, maar dit gebeurt niet. Zelfs geen glimp van een ecologische crisis. Even dreigt er toch nog een dissonant in het wijze gezelschap als een starre wijze al na de eerste les geen rust kan vinden, na de tweede les nog rustelozer is, tot hij na de vijfde dag overweegt om Tenzin te doden, maar uiteindelijk toch afziet van zo’n drastische stap.

In deel drie gaat Tenzin, verdrietig over het vertrek van Natima, naar een kluizenaarshut waar hij mediteert en zich schuil houdt voor de ramp, die pas na veertig dagen uitgewerkt is. Daarna gaat hij terug naar het klooster dat bedolven ligt onder het puin. Tenzin graaft in de tempel waar zijn voorganger Tokden begraven ligt en vindt een brief aan hemzelf gericht.

Hoewel deze of gene wel enige wijze raad zal vinden in De Wereldziel - al was het maar dat godsdiensten bolwerken van macht zijn en dat het erom gaat de eigen weg te gaan – is de inhoud in het algemeen van bordkarton en komt deze niet binnen, waarmee het project van Frédéric Lenoir tot mislukken gedoemd is. Het is allemaal te braaf. De aanduiding roman onwaardig.





 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen