Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 16 februari 2017

Particle fever (2013), documentaire van Mark A. Levinson



Speelterrein voor jonge briljante honden

Hannie en Jan van den Berg maakten in 2012 een documentaire over het Higgs deeltje, waarbij ze vooral aandacht hadden voor de bedenker van dit deeltje en de gang van zaken in het onderzoekscentrum Cern in Zwitserland waar men het bestaan hiervan probeerde aan te tonen. Mark Levinson gaat in op de ideeën van vooral jonge vooraanstaande medewerkers tijdens de zoektocht. Hij gebruikt fraaie animaties, begint in 2007 toen de grootste machine ter wereld in werking werd gesteld en gaat door tot en met 2012 wanneer het bestaan van het Higgsdeeltje wereldkundig wordt gemaakt. Tijdens de persconferentie zegt theoretisch fysicus David Kaplan op een vraag van een econoom naar het nut van dit soort onderzoek dat het geen nut heeft, maar daarom misschien, net als de ontdekking van radiogolven, juist wel heel belangrijk is voor de mensheid. Met zijn antwoord krijgt hij de handen op elkaar.

De Amerikaan Kaplan zien we vaak koortsachtig bezig voor een schoolbord waarop hij in sneltreinvaart formules noteert. Het lijkt erop of hij dat voor zichzelf doet, of dit zijn manier van denken is. Deze ene gebeurtenis waaraan ze werken, het laten botsen van protonen, gaat volgens hem de toekomst van de natuurkunde bepalen. Hij is een van de jonge honden die bevlogen met het project bezig zijn en niet eens de eerste onder zijn gelijken. Dat is Nima Arkani Hamed die door Kaplan als de ster van de ploeg wordt beschouwd. Als Higgs niet wordt gevonden is er iets heel erg mis, zegt hij. Een ander is de sportieve postdoctoraal studente Monica Dunford die voor het Atlas project werkt, een van de vier onderdelen van het onderzoek. Ze was begeesterd toen ze voor het eerst bij Cern aankwam en de enorme ondergrondse constructie zag als was het een Zwitsers horloge van vijf verdiepingen. De Italiaanse onderzoeksleidster Fabiola Gianotti was in het begin bang om te verdwalen in het enorme gangenstelstel en citeert uit de Divina Commedia van Dante over het belang van het onderzoek.

Monica hoort bij de experimentalisten die volgens haar tegenover de theoretici staan, hoewel ze niet zonder elkaar kunnen. Ze legt uit dat ze, als de magneten schoongemaakt zijn, eerst een straal door het buizenstelsel zullen sturen, de First Beam, en daarna botsingen zullen uitlokken. Het is niet de eerste botsing die de uitslag zal bepalen, het gaat om miljoenen botsingen waarvan de data geanalyseerd moeten worden.

Nima zegt tijdens een vergadering met gelijkgestemden dat hij twee antwoorden heeft aangaande het belang van dit kernonderzoek. Aan buitenstaanders vertelt hij dat het gaat om het nabootsen van de oerknal, voor collega’s gaat het om het begrijpen van fundamentele natuurkundige verschijnselen. Beide antwoorden zijn overigens goed. Nima is een leerling van Savas Dimopoulos, die op Stanford theoretische wiskunde studeert. Deze al wat oudere sympathieke man, die als kind bang was voor bijbelverhalen over de eeuwigheid, is zeer geïnteresseerd in de wetenschappelijke vorderingen van Nima. Hij verschilt met hem over een belangrijk gezichtspunt, dat de verdere toekomst van de natuurkunde zal gaan bepalen en dat ik in eenvoudige taal probeer samen te vatten. De vraag is of het in de richting gaat van supersymetrie, waarbij elementen met elkaar corresponderen of van een multiversum, waarin ons eigen universum, anders dan het intelligent design wil geloven, een toevallige conglomeratie is te midden van vele andere. De zwaarte van het Higgsdeeltje moet hierover uitsluitsel geven. Voor de uitslag bekend wordt gemaakt praat Savas met een collega over de mogelijke nutteloosheid van het werk dat ze hun hele leven hebben uitgevoerd. Al is dat met een kwinkslag, want Savas weet beter. Mislukking is de sleutel tot succes.

Op 3 juli 2012 wordt het resultaat in aanwezigheid van de geëmotioneerde Peter Higgs bekend gemaakt. De zwaarte van het Higgs deeltje, een element dat alles bijeen houdt maar ook alles kan vernietigen, zit tussen de aannemelijkheid van de theorieën van supersymetrie en multiversum in. De groep gaat verder met nieuw onderzoek met nog krachtiger botsingen. Ik ben benieuwd.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van de documentaire van Hannie en Jan van den Berg Higgs - naar het hart van de verbeelding uit 2012

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen