Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 5 februari 2017

Theaterrecensie: Ondertussen in Casablanca, het Nationale Toneel, Toneelschuur, 4 februari 2017


Blik in toneelwereld schuurt op vele niveaus

De voorstelling Ondertussen in Casablanca maakt veel los over de verhoudingen binnen de toneelwereld maar ook die tussen toneel en wereld. De stof die opgeworpen wordt, geeft weer dat er veel schuurt, waardoor het pluche net iets minder lekker zit dan anders. De frictie wordt op het eind fraai vertolkt in het lied We are the world door het bonte gezelschap bestaande uit gerenommeerde acteurs, nieuwkomers en leerlingen, maar daarvoor al zichtbaar gemaakt in de afwisseling tussen de wereld in de hoofden van een theaterechtpaar (zie foto) en die daarbuiten.

Hoofdmoot van de voorstelling is een lang interview met het gearriveerd stel Alfred Lohman (Hans Dagelet) en Lynn Fonteyne (Jacqueline Blom), dat hun hele leven aan het toneel heeft gewijd en veel te vertellen heeft over het vak en hun collega’s. Het echtpaar mag zich koesteren in de bewondering van Aurelia Vegelin van Claerbergen (Anniek Pheifer), een naam die uit de wereld van de glossy moet komen. De voelbare spanning tussen de echtelieden wordt vermenigvuldigd door de gewelddadige wereld, , om te beginnen met een opstand in Warschau, die letterlijk achter hun rug binnendringt en fraai wordt vormgegeven door een ingenieus decorontwerp met panelen die in en uit elkaar schuiven.

Hoewel de toeschouwer voor aanvang een videoblik voorgeschoteld krijgt op een leeg terrein dat volgens de boventiteling aan de stadsrand van Casablanca ligt, is elke associatie met de beroemde film met Humphrey Bogart en Ingrid Bergman misplaatst. Alfred is gevlucht naar een omgeving waar hij los kan komen van het verleden en zit in een korte rode broek aan het strand met zijn vriendin Zakia die zich inzet voor de armen aldaar. Hij ziet al voor zich dat hij overdag eindelijk eens de Russische bibliotheek kan lezen en de avonduren met Zakia kan doorbrengen, maar zij steekt daar een stokje voor. Ze acht niets doen schadelijk, vindt dat hij zijn talent niet moet verspillen en opnieuw op de planken moet gaan staan. Wat Alfred rest is een vuige grap.  

Drie weken eeder wordt Alfred in de drukke kleedkamer van de Stadschouwburg in Amsterdam aan de tand gevoeld door Aurelia. Kleedster Anneke staat achter de strijkplank om een overhemd van Alfred op orde te brengen, maar helpt hem vooral met feiten die niet meer zo vast in zijn geheugen zitten. Het interview wordt voortgezet aan het Sweelinckplein in Den Haag met echtgenote Lynn in een foeilelijke rode broek. Aurelia probeert de spanning tussen het echtpaar te controleren, maar verraadt, half op haar stoel gezeten, met haar lichaamstaal hoe krampachtig dat gaat. De spanning is ook voelbaar in haar gelach na een opmerking van Alfred over Hans Kesting die met Het klokhuis geassocieerd werd. Ze valt meteen weer terug in haar rol door te beginnen over het ontwikkelen van een lach op toneel. Terwijl het gesprek over de cue, het onbeholpen gedrag van invallers en het gemompel van collega’s gaat, breekt in de wereld achter hen hel uit, op het eiland Lesbos, in Aleppo, Kinshasa en waar al niet.

Tijdens zijn beschouwingen over speltechniek breekt Alfred regelmatig door de vierde wand en ook Lynn demonstreert met grote gebaren hoe ze een saai publiek oppept, dat zit uit te buiken na een overvloedige maaltijd. Aurelia loopt rond met een enorme rode vlek rond de mond vanwege een onstuimige zoenpartij met Lynn, die van Alfred weinig meer hoeft te verwachten. Hoewel de werkelijkheid, zowel binnen als buiten de relatie tussen Alfred en Lynn wrang blijft, wordt de voorstelling lichtvoetig gehouden door grappige verwijzingen naar de acteur die vroeger in de AH reclames speelde en mismoedige blikken die Alfred om zich heen werpt als Lynn aan het woord is. Zoon Bram, die staat te golfen binnen de omheining in de Spaanse enclave Melila, belt zijn vader om meer geld en doet het voorkomen alsof hij in Parijs is. Terwijl asielzoekers over de wand proberen te kruipen, geeft hij tegen zijn vrienden af op het ouderwetse toneelspel van zijn ouders. Tegenwoordig kan men meer geld verdienen met een rolletje in een televisieserie of een tv reclame. Dreiging komt ook van binnenuit in de gedaante van een zwarte krijger die als een schaduw de huiskamer binnendringt en voor Alfred de nachtmerrie over zijn vrouw verbeeldt die hem vanaf het balkon bekijkt.  

Het regiedebuut van Jeroen de Man is veelbelovend. De rijkgeschakeerde voorstelling werpt heel wat stof op en zet, zoals goed toneel hoort te doen, aan het denken over de verhouding tussen amusement en engagement. Het doet vooruitzien naar de komende vier jaar waarin De Man bij het Nationale Toneel en bij Oostpool nog meer stof mag opwerpen.

Hier nog veel meer informatie over de voorstelling en de spelers op de site van het Nationale Toneel.

aangepast om 15:54 uur.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen