Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 1 februari 2017

Tijdperk van de mens, Tegenlicht, 29 januari 2017


Natuur van decor naar deelnemer aan het toneelstuk

Onlangs lichtte De prijsvechter al bij monde van de Poolse geoloog Jan Zalasiewicz een tipje van de sluier op over het antropoceen, het tijdperk waarin het menselijk ingrijpen in de natuur tot een verandering van het natuurlijk milieu leidt. Regisseur Alexander Oey praat daarover met drie andere wetenschappers en laat ook fragmenten zien uit vroegere Tegenlicht uitzendingen, die door hen becommentarieerd worden in het licht van het onderwerp, al was dat uitstapje naar de zaadbank op Spitsbergen, eerder te zien in de uitzending De strijd om het zaad uit november, nou weer wat ver van huis.

De mens heeft altijd al ingegrepen in de natuur, die altijd een stabiele factor op de achtergrond was, maar dat verandert in rap tempo, zegt de Britse geoloog Phil Gibbard. Hij vindt het dom om de klimaatverandering te ontkennen, ook al is het moeilijk het moment aan te geven wanneer de menselijke invloed op de natuur de overhand kreeg. Sommigen gaan ervan uit dat het moment begon met de industrialisatie van India en China, anderen gaan terug naar het uitsterven van de mammoet door mensenhanden, zo’n tienduizend jaar geleden. Boeiend is de uitleg van Gibbard van de geologische ontwikkeling: we zitten inmiddels in een interglaciale periode in het pleistoceen, het holoceen genoemd. De warmteperiode tussen twee ijstijden in wordt kunstmatig verlengd. De positieve effecten, waaronder aardbeienteelt op Groenland, vallen weg bij de negatieve zoals de gevolgen van de zeewaterstijging. Nieuwe technologie is van belang en moet door de politiek gestimuleerd worden.

De Franse filosoof Bruno Latour (zie foto) stelt dat de term antropoceen uit de natuurwetenschappen komt. Hij aanvaardt dat de mens tegenwoordig de belangrijkste geologische kracht vormt. John Liu laat met beelden uit de woestijn in Jordanië zien dat mens en dier niet kunnen blijven doorgaan met het uitputten van de natuur. Deze vormde volgens Latour zelf eerst het decor van menselijk ingrijpen maar is inmiddels zelf een deelnemer aan het toneelstuk. De aarde blijkt heel gevoelig voor het menselijk handelen. Acties zoals die van Hollandse schippers die met een zeilschip producten over de oceaan vervoeren zetten volgens hem weinig zoden aan de dijk. Het idee om met raketten mineralen uit het heelal te halen wijst eveneens op een oude manier van denken. Technologische innovatie in Wageningen om schimmel in sla te voorkomen of verandering van zout in zoet water in Dubai heeft meer toekomstmuziek. Hij zegt tegen Oey dat Nederlanders wel bekend zijn met kunstmatige oplossingen voor natuurlijke problemen. Het ontvankelijk maken van de burger bij de problemen vindt hij belangrijk. Een projectleider van een waterzuiveringsinstallatie in Budapest op basis van micro organismen, zegt dat de mens goed moet nadenken wat hij in het riool gooit en beseffen dat hij deel is van de natuur. Oey blikt nog eens terug op de zaak van Urgenda tegen de Nederlandse staat. Volgens Latour is het goed dat de natuur hulp krijgt van juristen.  

De Duitse historica Andrea Wulf baseert zich op ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt die zijn tijd vooruit was met zijn idee dat in de natuur alles met elkaar samenhangt. De door het kolonialisme ingevoerde monoculturen verwoestten de aarde. Wulf ziet eerder heil in een verandering van levensstijl dan in technologische oplossingen. Ze bepleit in de huidige discussie over het klimaat meer ontzag en bewondering voor de natuur en verwijst naar het iconische beeld van de aarde gemaakt door de Apollo 8 in 1968.    

Hier meer informatie op de site van Tegenlicht. Vanavond kunt u napraten in Pakhuis de Zwijger. Hier mijn verslag van De prijsvechter, hier van De strijd om het zaad.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen